site loader
site loader
شهریور ۲۲, ۱۳۹۸ شرایط پخش آثار شما از پایگاه نبض موزیک

شرایط پخش آثار شما از پایگاه نبض موزیک

پخش آهنگ

• شرایط پخش آثار شما از پایگاه نبض موزیک
  • » مهم: فقط آهنگ های مجاز و مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران بر روی سایت قرار می گیرد .
  • » آهنگ شما باید دارای یک کاور مناسب باشد ( به هیچ عنوان روی کاور نباید تصویری از خانم باشد ) .
  • » آهنگ های سیاسی روی سایت قرار نمی گیرد .
  • » سایز کاور شما باید ۵۰۰ پیکسل و یا بزرگتر از ۵۰۰ پیکسل باشد و کاور باید به شکل مربع باشد .
  • » از افزودن آثار خوانندگان زن معذوریت داریم .
  • » انتشار  در «نبض موزیک» هیچ هزینه‌ای به همراه نداشته و نخواهد داشت.
• تایید و پروسه ارسال آثار
در صورتی که آثار شما طبق قوانین سایت می باشد کاور و فایل موزیک را به ایمیل زیر ارسال کنید
info@nabzemusic.com
شهریور ۱۹, ۱۳۹۸ آیین‌های عاشورایی در موسیقی مذهبی ایران

آیین‌های عاشورایی در موسیقی مذهبی ایران

موسیقی دینی دارای تنوع بسیاری است و به شاخه های مختلفی تقسیم می شود. در ماه محرم موسیقی آیین های عاشورایی و موسیقی نمایشی تعزیه به دلیل عشق و اردات شیعیان به امام حسین(ع) قابل توجه تر و محسوس تر هستند. این دو نوع موسیقی را فقط شیعیان و عاشقان سالار شهدا امام حسین(ع) اجرا می کنند.

عاشقان و دلسوختگان امام حسین(ع) برای اثبات عشق و ارادت خود به سومین امام مظلوم شیعه، آیین‌های مذهبی مختلفی را اجرا می‌کنند که یکی از آنها خلق آثار فاخر در حوزه موسیقی است. در فرهنگ شیعه مراسم متعددیدیده می شود اما هنر عاشورایی اوج شاهکارهای هنری شیعیان است.

با برقراری حکومت اسلامی در کشور، زمینه مساعدی برای هم آوایی هنرهای عاشورایی گشوده شد به طوری که برخی از هنرمندان و موسیقی دانان معاصر، هنر خود را تنها به خواندن مرثیه برای سید و  سالار شیعیان امام حسین(ع) به ویژه در ایام محرم معطوف می‌سازند. به قول محمد رضا آغاسی «فصل عزا آمد و دل غم گرفت- خیمه دل بوی محرم گرفت»

* موسیقی دینی و نوای عاشورایی

موسیقی دینی ایران را می‌توان در محرم و عاشورا جستجو کرد. این سبک از موسیقی از جهات مختلف مورد توجه و اسقبال مردم بوده است. نوایی حزن انگیز و تأثر برانگیز که بخش قابل توجهی را در ایام محرم و تاسوعا و عاشورای حسینی و دیگر ایام عزاداری را در طول سال شامل می‌شود. در هنگام جنگ تحمیلی نیز یکی از عوامل ایجاد روحیه و تحول روحی را می توان در این نوع موسیقی یافت.

آیین های عاشورایی به واسطه موسیقی ریتمیک و با حرکاتی سمبلیک همچون زنجیر زنی، سینه زنی، سنج زنی بیشترین تنوع موسیقی دینی ایران را در بر می‌گیرد. در گذشته و در میان همه اقوام نقش موسیقی در هنگام اجرای آیین های دینی به قدری مهم بود که بدون موسیقی و شعر هیچ مراسمی اجرا نمی‌شد. به همین دلیل است که در این نواحی موسیقی و هنر دینی مهم ترین بخش موسیقی و هنر را تشکیل می‌دهد.موسیقی دینی و آیینی در ایران با توجه به نوع دین آیین های ویژه خاص خود را دارد.

موسیقی دینی بخش قابل توجهی از موسیقی ایرانی را تحت سیطره خود قرار داده و به شاخه های گوناگونی تقسیم شده است. در مقایسه با سایر هنرها، موسیقی دینی از اهمیت ویژه ای و رواج فوق العاده برخوردار است. موسیقی ایرانی را می توان بر اساس محتوا و نوع اجرا به شاخه های مختلفی تقسیم کرد و از هر کدام از این شاخه ها هم می‌توان به زیرمجموعه‌های بیشتری دست یافت. در میان انواع موسیقی عاشورایی و تعزیه منحصراً توسط شیعیان اجرا می‌شود و موسیقی عاشورایی خود به شاخه ها و دسته های مختلفی تقسیم می شوند.که هر بخش از آن دارای ویژگی ها و خصوصیات خاص خود بوده و بسته به نوع مراسم و حتی روزهای مختلف عاشورا با هم تفاوت شایان ذکری دارند.

مراسم آیینی شام غریبان نیز که به یاد اسرا و یتیمان بازمانده از فاجعه کربلا اجرا می‌شود بسیار رایج و متداول است و با شکوه خاص خود اجرا می شود. این مراسم به خاطر مصیبت‌های اسیران کربلا بر عکس مراسم زنجیرزنی و سینه زنی در روزهای دیگر بدون همراه داشتن بیرق و وسایل روشنایی برگزار می‌‎شود. اما شعرخوانی با سوز و گداز به رسم دیگر سنت های عاشورایی بر جای خود باقی است.

* موسیقی تعزیه

یکی دیگر ازگونه های موسیقی که همراه با هنر نمایش در جهت هنر مذهبی قرار گرفت تعزیه نام دارد. اینکه تعزیه از چه زمانی در ایران شروع شده مورد اختلاف است. در بعضی منابع چنین آمده که تعزیه در لغت به معنای عزاداری و سوگواری است که از قرن چهارم هجری در ایران آغاز شد. ولی بنابر روایتی نمایش مذهبی و یا در اصطلاح تعزیه تا عصر صفویه هنوز در ایران مرسوم نشده بود زیرا هیچ یک از مورخان و نویسندگان ایران در آثار خود از آن سخنی به میان نیاورده اند.

گروهی نیز معتقدند که در زمان قاجار روابط ایران باکشور های خارجی به ویژه روسیه تزاری گسترش یافت و ماموران و سران دولت ایران در روسیه با دیدن مجالس نمایش و تئاتر و اپرا پس از مراجعت از ایران درصدد برآمدند که آن را بصورت نمایش مذهبی درآورند.

مورخان بر اساس متون و سفرنامه‌های سیاحان اروپایی این روند را این گونه تشریح می کنند: “ابتدا تنها دسته هایی بوده اند که به کندی از برابر تماشاچیان می گذشتند و با سینه زدن و زنجیر زدن و کوبیدن سنج و نظایر آن، و حمل نشانه ها و علم هایی که بی شباهت به افزارهای جنگی نبود و نیز هم آوازی و هم سرایی در خواندن نوحه، ماجرای کربلا را به مردم یادآوری می کردند. و در مرحله بعدی آوازهای دسته جمعی کمتر شد و نشانه ها بیشتر، و یکی دو واقعه خوان ماجرای کربلا را برای تماشاگران نقل می کردند و با سنج و طبل و نوحه آنها را همراهی می کرده است.”

موسیقی آوازی تعزیه از جنبه های گوناگون قابل اهمیت است. ارتباط وکنش متقابل میان آواز در تعزیه و موسیقی ردیف دستگاهی و هم چنین مسائلی از قبیل منع مذهبی در گسترش موسیقی اهمیت آواز در تعزیه را دوچندان می کند. در واقع موسیقی آوازی تعزیه از سویی مبتنی بر موسیقی آوازی در ردیف دستگاهی است و از سوی دیگر سبب حفظ و تداوم آن در طول سالیان متمادی شد. از زمان صفویه با تشدید فضای مذهبی و منع موسیقی گسترش و تکامل تعزیه سبب شده آواز موسیقی ردیفی به تعزیه وارد شود و خود را با آن وفق دهد.

شاخص ترین موسیقیدان های عاشورایی ابوالحسن خان اقبال آذر؛ آواز را از تعزیه آغاز کرده بود صفحات به جا مانده از وی درآخر عمر و قدرت حنجره او در ۱۰۴ سالگی شگفت انگیز است در تعزیه فقط بازیگرانی که در نقش معصومان ویاران امام ظاهر می شوند حق دارند آواز بخوانند و به اصطلاح امروزی دیالوگ های خود را با موسیقی ادا کنند.در تعزیه شبیه خوان حضرت عباس چهارگاه می خواند . چهارگاه یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی است که ماهیتی حماسی دارد.


سقای حسین سید و سالار نیامد علمدار نیامد ، علمدار نیامد
شه دین یک شب دیگر به حرم مهمان است مکن ای صبح طلوع ، مکن ای صبح طلوع
صبح فردا بدنش زیرسم اسبان است مکن ای صبح طلوع ، مکن ای صبح طلوع

اهمیت موسیقی آوازی در تعزیه به گونه ای است که ایفاگران نقش ها می‌بایست از دستگاه‌های موسیقی مطلع باشند تا اگر نقش آن ها تغییر یافت، بتوانند در آواز معین بخوانند. آنان با تشخیص به جا و صحیح کاربرد نغمه‌ها و جایگاه آن‌ها در تعزیه جهت تأثیر‌گذاری بیشتر آن در قلوب مردم، سود جستند.

این هنرمندان در اثر سال‌ها ممارست دریافتند که چه دستگاه‌ها و گوشه‌هایی را در هر یک از مجالس مختلف به کار گیرند تا بازتاب حسی مطلوبی داشته باشد. برای مثال حضرت عباس باید چهارگاه بخواند، حر؛ عراقی می خواند، عبدالله بن حسن که در دامن شاه شهیدان به شهادت رسیده است؛ دست قطع شده ی خود را به دست دیگر گرفته و گوشه ای از آواز راک می خواند که به همین جهت آن گوشه به راک عبدالله معروف است. اگر در ضمن تعزیه، اذانی باید بگویند به آواز کردی می‌خوانند. در سؤال و جواب ها هم تناسب آوازها با هم رعایت شده؛ به عنوان مثال اگر امام با حضرت عباس سؤال و جوابی داشتند، امام شور می خواند و عباس نیز باید جواب خود را در دستگاه شور بدهد. اما سرلشگران، افراد و امرا با صدای بلند و پر پرخاش در مخالف آواز می‌خوانند. نکته‌ دیگر در تعزیه‌خوانی فرم مرکب خوانی در ردیف موسیقی ایرانی است.

شبیه‌خوان حضرت زینب(س) گوشه ای از دستگاه شور را به نام گریلی می‌خواند که البته این گوشه در روایت های مختلف به نام های گیری یا گوری هم خوانده می‌شود. به نقل از بعضی موسیقی‌دانان نام اصلی این گوشه گریه لیلی بوده که به گریلی تغییر نام یافته است. قطعه معروف گریه لیلی از ساخته های استاد مرحوم اسدالله ملک که خود ایشان با ویولن اجرا کرده‌اند به گونه ایست که شنونده را به یاد هق هق گریه می اندازد.

در تعزیه از یکی دو ساز بادی از جمله شیپور یا کرنا برای اعلام برپایی تعزیه یا جنگ نمایشی سپاهیان و نی برای سوزناک تر کردن لحظه‌های احساسی و لحظه های وداع و بی کسی و در کنار آن سنج و طبل استفاده می‌شود. این نمایش‌ها گاهی در دستگاه‌های موسیقی ایرانی اجرا می‌شود که البته متناسب با موقعیت، مقام و روحیه شبیه خوان انجام می‌گیرد. در تعزیه مخالفان امام حسین در دستگاه‌ها و گوشه های کوبنده نظیر ماهور و موافقان در دستگاهها و گوشه های سوزناک مانند دستگاه شور و چهارگاه می‌خوانند.

در ادوار مختلف ایران، دربار و پایتخت حکومت محل تجمع هنرمندان بوده است. از زمان صفویه، به دلیل منع سایر انواع موسیقی، مراکزی نظیر تبریز، قزوین و اصفهان، محل تجمع تعزیه خوانان و راویان آوازهای مذهبی شد. این راویان به دلیل تسلط بر دقایق و ظرایف آواز، از تکنیک ها و حالات مختلف آن برای شخصیت پردازی ها در نمایش های سوگ آور بهره می جستند. شخصیت ها و کاراکترهای مختلف نیز این امکان را فراهم می کرد عامل مهمی برای ادامه یافتن مراسمات سوگواری بخصوص مراسم عزاداری محرم شده است. مداحان گذشته آشنایان به سبک های مختلف آوازی ایرانی ومتناسب با فرهنگ شیعی و ملی ما بوده اند اما متاسفانه امروزه شاهد آن هستیم که عدم آگاهی از این دانش گرانبها و ارزشمند مداحی ها را به سمت تقلید از موسیقی هایی کشانده که با فرهنگ ملی و شیعی ماهم خوانی ندارد.

* انواع گونه‌های موسیقی آیینی عاشورایی در ایران

نوحه خوانی: نوحه‌خوانی به عنوان گونه‌ مهم و پر‌طرفداری از میراثِ موسیقی عزا در ایران، تاریخچه‌ای آکنده از اقتباس‌ها و نوآوری‌ها را همراه خود دارد. در این میان، شورخوانی در سال‌های اخیر به عنوان یکی از ارکان اصلی موسیقی سوگ در ماه محرم است که به نظر می‌رسد، هم بیش از گذشته توجه به خود جلب کرده و هم پیوند تاره ای با عناصر پیچیده‌تر سازنده‌ی موسیقی برقرار کرده است.

نوحه خوانی در نقاط مختلف ایران اشکال متفاوتی دارد که از نوع گویش و آواهای فولکلر هر منطقه متاثر است و به خاطر چند اقلیمی بودن سرزمین ایران، شکل های متنوعی را از این فرم موسیقی مذهبی موجود است. از لحاظ مضمون، نوحه خوانی نیز همچون دیگر فرم‌های موسیقی مذهبی عاشورایی به روایت شهادت امام حسین(ع) و یاران وفای ایشان در کربلا می‌پردازد با این تفاوت که ریتم نقش مهمتری از شعر در آن ایفا می‌کند. نوحه خوانی از لحاظ فرم بر پایه ریتم استوار است و در بین انواع موسیقی دستگاهی بیشترین شباهت را به تصنیف موسیقی ایرانی دارد، اما به علت نداشتن اشراف نوحه خوانی امروزی به موسیقی ردیف دستگاهی، با گذر زمان روز به روز کیفیت موسیقایی خود را از دست می‌دهد.

ریتم مهم ترین نقش را در نوحه دارد، زیرا این فرم از موسیقی برای سینه زنی و زنجیر زنی مورد توجه است و برای این نوع از عزاداری وجود ضرب آهنگ امری مهم است. نوحه خوانی از لحاظ فرم بر پایه ریتم استوار است و در بین مکاتب موسیقی دستگاهی بیشترین شباهت را به تصنیف موسیقی ایرانی دارد، اما به علت نداشتن اشراف نوحه خوان ای امروزی به موسیقی ردیف دستگاهی، با گذر زمان روز به روز کیفیت موسیقایی خود را از دست می دهد. نقش مهم ریتم در نوحه این قابلیت را به مداحان می دهد که از ریتم های مختلف برای نوحه خوانی استفاده کنند. در بخش ملودیک نوحه، معمولا دستگاههای همایون، نوا، چهارگاه، شور و آواز ابوعطا، افشاری و دشتی مورد استفاده قرار می گیرد که می توان از این بین به ‘سلیم موذن زاده’ مداح آذری اهل بیت اشاره کرد که با پایبندی به دستاوردهای موسیقی دستگاهی، آثار جاودانی خلق کرده است. سطحی‌گرایی و نبود ریشه‌های غنی موسیقی خطری است که اکنون این نوع موسیقی مذهبی را که نقش بسزایی در شناساندن فرهنگ عاشورایی ایفا کرده است.

روضه خوانی: روضه خوانی فرمی از موسیقی مذهبی است که با نگاهی به واقعه عاشورا در دوره صفویه شکوفا شد و با وفاداری به دستاوردهای موسیقی دستگاهی ایران و توجه به مضامین عاشورایی شکوفا شد. به عقیده مورخان موسیقی، بیشتر فرم های موسیقی مذهبی امروزی، ریشه در شاهنامه خوانی دارد که گونه ای از موسیقی با ایجاد فضای مصور است و روضه خوانی نیز از این دست موسیقی است. در روضه خوانی، اشعاری برگرفته از وقایع قیام عاشورا در قالب موسیقی دستگاهی ایران اجرا می‌شد که از لحاظ فرمال ریتمی آزاد داشت که بیشترین شباهت را به آواز سنتی امروزی دارد.

وظیفه روضه تنها این نبود که مخاطبان محزون باشند بلکه روضه خوان سعی می کرد با بیان پندهای واقعه عاشورا، راه سعادت در زندگی را به عزاداران بشناساند. در دوران قاجار، روضه خوان ها اغلب اشراف خاصی به موسیقی و سبک های آوازی آن زمان داشتند و بیشتر آنها آواز خوان بودند و به سبب ارادت به سالار شهیدان، در ایام محرم روضه خوانی می کردند. روضه خوان ها دستگاه هایی را برای روضه انتخاب می کردند که از لحاظ فواصل و فراز و فرودها در کنار حزن و اندوه شنونده را به تفکر وادارد.

در بیشتر موارد روضه خوان‌ها، روضه ها را در آواز دشتی، ابوعطا، دستگاه شور و نوا اجرا می‌کردند. شاید سبب زوال امروز این فرم از موسیقی مذهبی، دور شدن روضه خوان‌ها از دستاوردهای موسیقی دستگاهی و نداشتن اشراف کامل به آن است که موجب شده این موسیقی صقیل جای خود را به موسیقی سطحی که اکنون مورد استفاده قرار می‌گیرد بدهد. مورخان موسیقی، زمان پیدایش نوحه خوانی را به اواخر دوران صفوی و اوایل دوره قاجار نسبت می دهند زیرا در این دوران بود که موسیقی عاشورایی شکوفا شد. به علت نبود آلات موسیقی بدین شکل امروزی، همه مسوولیت های اجرایی بر عهده نوحه خوان بود که تکنیک بالای اجرایی و اشراف به موسیقی ردیف دستگاهی را می طلبید. نوحه خوانی به علت اهمیت در آن دوران تاریخی همچون دیگر فرم های مذهبی موجب شد که بخشی از موسیقی ایرانی که دستاورد سال ها دگرگونی بود از گزند حوادث محفوظ بماند.

شور‌خوانی: شور‌خوانی به خواندن نوحه‌ یا ذکر‌گویی ریتمیک با تمپوی بالا گفته می‌شود که در آن عزاداران امکان می‌یابند با سرعت بیش‌تری به سینه‌زنی بپردازند. شور‌خوانی کلاسیک با آن‌که کند‌تر از مدلِ مرسوم امروزی اجرا می‌شده اما با این حال طبق اسناد و گزارش‌های موجود از عزاداری‌ ماه محرم در دوره‌های صفوی، قاجار و پهلوی، وجود الگو‌های ریتمیک که عزاداران را وارد یک فضای شور‌انگیز و هیجانی می‌کرده است؛ غیر قابل انکار است.

با توجه به گزارش‌ها و نمونه‌های صوتی موجود به نظر می‌رسد شور خوانی در عصر پهلوی دوم در میانِ سوگواری‌های شهری و غیر‌بومی نیز امری معمول بوده با این تفاوت که نسبت به مدلِ امروزی آن، هم گستره‌ ملودیکِ فقیرانه‌تری داشته و هم به سببِ ریتم کند‌تر و ساده‌تر نوحه‌ها کم‌تر جنبه‌های هیجانی، صوفیانه و خلسه‌آور در خود داشته‌ است. نوحه‌خوانی در قریب به نیم قرن اخیر با سبکی که با ریتمی ملایم و با شعر‌هایی که ترجیع‌بند آن توسط عزاداران تکرار می‌شد؛ آغاز می‌گشته است؛ و به فراخور جلسه و مداح، بعد از سبک‌های واحد سنگین به صورت سینه‌زنی تک‌ضرب با سکوت‌های طولانی به همان صورتِ قبل اما مقطع‌تر و با سکوت‌های کوتاه‌تر ادامه می‌یافته؛ در پایان هم شور خوانده می‌شده، که در این سبک هم به فرم‌های متنوعی از اجرا بر‌می‌خوریم، گاهی اوقات ریتم سه ضرب است و در برخی با ضرب‌های سریع و متداوم روبرو می‌شویم. شور‌خوانی جدا از مداحی‌های معمول شنیده شده، در سبک‌های سوگواری محلی ایران نیز دارای فرم‌های متنوعی است. در موسیقی عزای بوشهر، شور‌خوانی بخش جدا ناپذیری از نوحه‌خوانی‌های ماهِ محرم است. «جوشی‌خوانی» یا «شور‌گیری»، مدلی هیجانی از نوحه‌خوانی یا ذکر‌گویی متداول است که در آن سینه‌زن‌ها بدون وقفه و در فواصل بسیار کوتاه به سینه می‌زنند.

آن‌چه که در سال‌های اخیر تحت عنوان شور‌خوانی مدرن از آن یاد می‌شود را می‌توان به دلیل شتابِ تندِ تجربیات گوناگون در این ژانر یک نقطه‌ی عطف در تاریخِ موسیقی عزای شیعیان به حساب آورد. شور‌خوانی مدرنِ امروز، شاملِ فرم‌های گوناگونی هم‌چون ذکرگویی ، استفاده از ملودی‌های برگرفته از موسیقی پاپ، تلفیق ملودی‌ها با سنج و دمّام، شور‌خوانی بر‌اساس ریتم‌های موسیقی پاکستان و هند، ترکیب ذکر و ملودی با سنج و دمّام و ترنس شور است.

شور‌خوانی مبتنی بر ذکر را برای اولین بار در سال‌های میانی دهه‌ی هفتاد، نریمان پناهی به اجرا گذاشت. او در مداحی‌هایش دقایقی طولانی‌ را به گفتنِ بدون وقفه‌ی «حوسین حوسین» اختصاص می‌داد. پناهی درباره این سبک ویژه‌اش می‌گوید: “آن موقع هم ما با سبک جلو نمی‌رفتیم. شاید یک ساعت فقط می‌گفتیم حسین. … نحوه‌ی خواندن من همان نحوه‌ی خواندن سبک‌های قدیم بود. نحوه‌ی خوزستانی، نحوه‌ی کربلایی‌ها و نحوه‌ی خودمان که آذری است. این‌ها با هم ادغام است. من ترک هستم و وسط ذکر داغ که می‌شوم حسین را با لهجه ترکی می‌گویم. مثلاً می‌‌گویم حوسین.”

سازهای محرم: سازهای مورد استفاده در مراسم عزاداری را متوان به سه دسته بادی سنتی، مثل شیپور، نی، سرنا و کرنا، سازهای کوبه ای مانند طبل، دهل، سنج و سازهای بادی فرنگی چون ترومپت پیستوندار و قره نی تقسیم کرد.که به آن نیز پرداخته می شود.از زمان ناصرالدین شاه به بعد در تکیه ی دولت سازهای بادی فرنگی نظیر ترومپت و قره نی و مانند آن بر سازهای ملی و محلی افزوده شدند. به طور کلی موسیقی محرم سرشار از الحان و نوای سوزناک، نغمه های اندوه زا و ریتم های سنگین و کم تحرک است. همچنین، میتوان احساسات عمیق و دردناک انسانی را با سازهای بادی، نالان و مویان و آن ضربه دهشتناک را با سازهای کوبه ای به تصویر کشید. موسیقی عزا و سوگ به دلیل تالم شدید مجریان و خالقانش، درونی ترین و صادقانه ترین بخش موسیقی محسوب می شود. در واقع سوگوار راستین و عزادار واقعی آداب و ترتیبی برای عزاداری و سوگ قائل نیست. چه بسا اگر سوختگی دل و احساسات جریحه  دار و این عناصر ارزشمند، با ذوق و قریحه انسانی و خلاقیت و هنر به هم بپیوندد، می توان شاهد خلق آثاری ماندگاری  بود.

سنج

سِنج نوعی ساز ضربی به شکل دو صفحه برنجی گرد است که معمولاً صدای آن را کوبیدن به هم در می‌آورند.سنج عبارت از یک صفحه برنجی و فلزی مدور با قطرهای مختلف بین ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر و معمولاً وسط سمت بیرونی سنج برای نگهداشتن آن بکار می‌رود است. صدای سنج‌ها بسته به خاصیت آنها تفاوت می‌کند.

.سنج در موسیقی های آیینی کاربرد دارد و استفاده دیگری از آن نمی شود. چنین به نظر می رسد که این ساز در عهد باستان نیز دارای چنین کارکردی بوده باشد. آیین های عزاداری مردمان منطقه بوشهر واقع در جنوب ایران، در سالگرد شهادت امام حسین (ع) –امام سوم شیعیان- همواره با سنج و ساز دیگری به نام دمام همراه است. این ساز همیشه در کنار دمام نواخته می شود و صورت تکنوازی ندارد.

طبل

طبل نوعی ساز موسیقی از خانواده پرکاشن است که در رده سازه‌های کوبه‌ای قرار دارد. طبل تشکیل شده از حداقل یک پوسته، به نام پوسته طبل، که به منظور ایجاد صدا بر روی بدنه آن کشیده شده‌است. طبل یکی از قدیمی‌ترین و پرکاربردترین سازهای دنیا به شمار می‌رود، و طرح اولیه آن طی صدها سال بدون هیچ تغییری ثابت مانده‌است.دهانه بدنه که پوسته طبل بر روی آن کشیده می‌شود به طور ثابت دایره می‌باشد، اما شکلِ دیگر قسمت‌های آن بسیار گوناگون است.

در موسیقی سنتی غرب، رایج‌ترین شکل آن استوانه است. سر دیگر طبل ممکن است باز باشد و یا روی آن هم پوسته کشیده باشند، که به آن طبل دوسر می‌گویند. معمولاً در بین دو سر این نوع طبل‌ها حفره‌ای ایجاد می‌کنند تا صدا تشدید شود.در گذشته طبل به جز کاربرد در زمینه موسیقی، در ارتباطات نیز کاربرد داشته، و بعضی مواقع از آن برای فرستادن پیام نیز استفاده می‌کردند.

نی

نی از سازهای بادی ایرانی است.نی ایرانی بر چند نوع است: دوزله، قره نی، نای هفت بند و نای هفت‌بند از گیاه نی ساخته می‌شود و طوری آن را می‌برند که از سر تا ته آن شامل هفت بند شود. نی هفت‌بند یا به اصطلاح نی متشکل از ۵ سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت آن است که توسط انگشتان دوم و چهارم از یک دست و انگشتان اول تا چهارم از دست دیگر پوشیده می‌شوند.

 شیپور

شیپور یا بوق، ساده‌ترین ساز بادی برنجی است. در این ساز وسیله‌ای برای تغییر ارتفاع وجود ندارد و نوازنده باید با تغییر دادن حالت لب‌ها و دهان خود نتها را عوض کند. شیپور بیشتر در عرصه  نظامی برای اجرای علامت‌های صوتی مانند بیدارباش بکار می‌رود.در ایران در بعضی از عزاداری‌های ماه محرم یا در تعزیه نیز بکار می‌رود.

سخن آخر
موسیقی دینی دارای تنوع بسیاری است و به شاخه های مختلفی تقسیم می شود. در ماه محرم موسیقی آیین های عاشورایی و موسیقی نمایشی تعزیه به دلیل عشق و اردات شیعیان به امام حسین(ع) قابل توجه تر و محسوس تر هستند. این دو نوع موسیقی را فقط شیعیان و عاشقان سالار شهدا امام حسین(ع) اجرا می کنند.

از مختصر مطالب عنوان شده نتیجه می شود که موسیقی مذهبی ایران ریشه ای بسیار قوی و پرمایه داشته که خود عامل مهمی برای ادامه یافتن مراسمات سوگواری بخصوص مراسم عزاداری محرم شده است. مداحان گذشته ؛ آشنا به سبک های مختلف آوازی ایرانی و متناسب با فرهنگ شیعی و ملی ما بوده اند اما امروزه شاهد آن هستیم که عدم آگاهی از این دانش گرانبها و ارزشمند مداحی ها را به سمت تقلید از موسیقی هایی می برد که با فرهنگ ملی و شیعی ما هم خوانی ندارد. امید است که آشنایی بیشتر مداحان با موسیقی و هنر مذهبی ارزشمند ایرانی مان بتواند تلفیق متنوعی را از شعر و موسیقی دینی و عاشورایی ارائه کند

معصومه شمسینی
شهریور ۱۵, ۱۳۹۸ آی محمد یوسفی هنرمند پیشکسوت موسیقی ترکمن درگذشت​

آی محمد یوسفی هنرمند پیشکسوت موسیقی ترکمن درگذشت​

آی محمد یوسفی از هنرمندان پیشکسوت موسیقی ترکمن‌های منطقه درگز و استادان برجسته موسیقی بخشی‌های خراسان در سن ۹۶ سالگی دار فانی را وداع گفت.

به گزارش نبض موزیک، استاد آی محمد یوسفی از هنرمندان پیشکسوت موسیقی ترکمن‌های منطقه درگز و استادان برجسته موسیقی بخشی‌های خراسان در سن ۹۶ سالگی دار فانی را وداع گفت.

این هنرمند از شاگردان روانشاد قلی بخش یگانه بوده است. وی یکی از بهترین راویان هنر منظومه خوانی، شاهد خوانی و مقام نوازی با دوتار ابریشمی بود.

پیش از این گفته بودند هنگامی که درخواست کرده تا او را از درگز به روستای زادگاهش منتقل کنند دوتارش را هم با خود برده تا همدمی نیک برای خود داشته باشد.

گرچه در شناسنامه تاریخ زاده شدنش را ۱۳۰۲ نوشته بودند اما او معتقد بود در زمان رایج شدن صدور سجل احوال، ده ساله بوده است.

گروه هنر نبض موزیک درگذشت استاد آی محمد یوسفی را به جامعه موسیقی کشور و خانواده این هنرمند تسلیت می‌گوید.

شهریور ۱۴, ۱۳۹۸ برای «نی نوا» و علیزاده‌ای که اینروزها بسیار از او یاد شده

برای «نی نوا» و علیزاده‌ای که اینروزها بسیار از او یاد شده

نبض موزیک : حسین علیزاده، هنرمندی که زنده زنده اسطوره شد

امسال و در شهریورماه قرعه این بازی تقویم به نام حسین علیزاده افتاد. حسین علیزاده هنرمند نام آشنای موسیقی ایران در اول شهریور امسال، ۶۸ ساله شد.

در جشنواره ملی موسیقی جوان این زادروز گرامی داشته شد و صفحات مجازی از زادروز این هنرمند بزرگ موسیقی که در زمان حیات خود توانسته مرزهای اسطورگی را در نوردد پر از جملات زیبا شد و در شصت و هشت سالگی این هنرمند شهرداری تهران تصمیم به تجلیل از حسین علیزاده گرفت و باز هم در شهریور امسال در چنین روزی با آغاز ماه محرم که بی هیچ تردیدی ماه سوگ و افتخار، شهادت و ابدیت است، در ماهی که با حماسه در تاریخ عجین شده است بار دیگر نام حسین در برگ‌های تقویم تکرار می‌شود.

یک نام و دو نگاه

نام محرم همیشه یادآور نینوا بوده و خواهد بود. اما از نگاهی دیگر نی نوا هم همیشه در موسیقی ایرانی که ریشه های عمیقی در باورها و اعتقادات مردم ما دارد یادآور یک نام است. و آن نام فقط حسین علیزاده است.

آری در شصت و هشت سالگی، نام این هنرمند بیش از هر زمان دیگری تکرار شد و امسال را در تقویم موسیقی ایران اگر به نام حسین علیزاده ثبت کنیم کار بیهوده ای انجام ندادیم چرا که او بی شک یکی از جاودانه ترین چهره های موسیقی ایران است.

علیزاده موسیقی ایران کیست

 

حسین علیزاده (زادهٔ ۱ شهریور ۱۳۳۰ تهران) ردیف‌دان، آهنگ‌ساز، پژوهش‌گر و نوازنده تار و سه‌تار ایرانی و نامزد دریافت ۳ جایزه گرمی است.

وی یکی از چهره‌های تحسین‌شده موسیقی فیلم در ایران به‌شمار می‌آید و آثاری چون دلشدگان (۱۳۷۰)، گبه (۱۳۷۴)، زشت و زیبا (۱۳۷۷)، زمانی برای مستی اسب‌ها (۱۳۷۸)، لاک‌پشت‌ها هم پرواز می‌کنند (۱۳۸۶)، آواز گنجشک‌ها (۱۳۸۷) و ملکه (۱۳۹۰) از ساخته‌های اوست.

 وی با کسب ۴ سیمرغ بلورین برای فیلم‌های گبه، زشت و زیبا، آواز گنجشک‌ها و ملکه، مشترکاً به همراه مجید انتظامی و محمدرضا علیقلی برنده بیش‌ترین سیمرغ بلورین در بخش بهترین موسیقی متن از جشنواره فیلم فجر است و این هنرمند موفق شده تا جایزه بهترین موسیقی متن برای فیلم «آسمان زرد کم عمق» در جشن انجمن منتقدان سینمای ایران در سال ۱۳۹۲ را هم کسب کند.

علیزاده سال ۱۳۳۰ در منطقه سید نصرالدین بازار تهران از پدری اهل ارومیه و مادری اهل تهران متولد شد. پس از تحصیل در هنرستان موسیقی به دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران رفت و هم‌زمان در مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی به یادگیری و اجرای کنسرت پرداخت. او نزد هوشنگ ظریف، حبیب‌الله صالحی، محمود کریمی، علی اکبر شهنازی، داریوش صفوت، نورعلی برومند، سعید هرمزی، یوسف فروتن و عبدالله دوامی موسیقی آموخته‌است و در سال‌های آغازین دههٔ ۱۳۶۰ خورشیدی در دانشگاه آزاد برلین نیز تحصیل کرده‌است.

از رودکی تا چاوش

علیزاده در سال ۱۳۴۷ عضو ارکستر رودکی شد. او با عضویت در کانون چاووش همراه با دیگر استادان موسیقی ایران از جمله محمدرضا لطفی و پرویز مشکاتیان آثار جاودانه‌ای در موسیقی ایران به نام مجموعه آلبوم‌های چاووش اجرا کرد و نیز با آموزش به هنرجویان موسیقی تأثیر مهمی در تربیت موسیقی‌دانان و نوازندگان پس از انقلاب گذاشت. علیزاده در اوایل دههٔ هفتاد ریاست هنرستان موسیقی را بر عهده داشت.

وی تا سال ۱۳۸۴ با محمدرضا شجریان در قالب گروهی چهار نفره همراه با کیهان کلهر و همایون شجریان به برگزاری کنسرت و اجرای برنامه در کشورهای مختلف مشغول بود.

فرزندانی که به راه پدر رفتند اما نه زیر سایه او

حسین علیزاده دارای دو فرزند به نام‌های صبا (نوازندهٔ کمانچه) و نیما (نوازندهٔ رباب و تار) است که هم‌اکنون در گروه هم‌آوایان زیر نظر علیزاده فعالیت دارند. فرزندان این هنرمند هر چه دارند از ثمره تلاش خود دارند نه حمایت های پدری که اسطوره است و نه به خاطر احکام و قضاوت های پدری که اتوریته موسیقی ایران است.

از نشان شوالیه تا تندیس گرمی

حسین علیزاده تا به حال سه بار برای آلبوم‌های فریاد، بی تو به سر نمی‌شود و به تماشای آب‌های سپید نامزد جایزه گرمی در بخش «بهترین آلبوم سنتی جهان» شده‌است. جوایز گرمی معتبرترین جایزه صنعت ضبط و پخش موسیقی در آمریکا محسوب می‌شوند.

وی در هفتم آذر ۱۳۹۳، در نامه‌ای از دریافت «نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه» اعلام انصراف کرد و نوشت که «خود را بی‌نیاز از دریافت هر نشانی» می‌داند. علیزاده در عین حال گفته‌است که «هدیه ملت بافرهنگ فرانسه» را «ارج می‌نهیم». او در نامه خود گفت: «اگر سفیر سیاسی و فرهنگی کشور فرانسه هدیه ملت بافرهنگ فرانسه را به سینه هنرمندان بزرگ ما نصب می‌کند، آن را ارج می‌نهیم و ما نیز ستایش می‌کنیم ستارگان پرافتخار تاریخ خود را.» علیزاده با این حال اضافه کرد «شاید اگر در دیار ما توجه و درک از هنر والای موسیقی نزد مسئولان می‌بود، یک هدیه و عنوان غیرخودی این همه انعکاس نداشت. وقتی در فضای هنری نور کافی نباشد، چراغی کوچک خورشید می‌شود». او در پایانِ نامه خود نوشت: «ضمن قدردانی از مسئولان کشور و سفارت فرانسه، به احترام مردم هنرپرور و هنردوست ایران، به نام حسین علیزاده قناعت کرده، تا آخر عمر به آن پیشوند یا پسوندی نخواهم افزود».

 

از سازهای ساکت شجریان تا سلانه و شورانگیز جذاب علیزاده

سلانه، سازی است که زیر نظر علیزاده توسط سیامک افشاری ساخته شده‌است و صدایی شبیه عود و تار دارد. ابداع مقام داد و بیداد که از ترکیب گوشهٔ «داد» از دستگاه ماهور و گوشهٔ «بیداد» از دستگاه همایون است، از دیگر ابتکارهای حسین علیزاده است.این ابتکار بر خلاف ابتکارات شجریان در ساخت و ابداع ساز اقدامی عملی با ثمرات موسیقیایی بوده است و مانند سازهای ابداعی شجریان از بدو تولد در موزه نگهداری نشدند.

 

نی نوا و آغاز اسطورگی

نی‌نوا آلبومی از حسین علیزاده — موسیقی‌دان ایرانی — است که در مهر ۱۳۶۲ توسط مؤسسهٔ فرهنگی هنری ماهور پخش شد. این آلبوم یکی از معروف‌ترین کارهای حسین علیزاده است و پس از پخش توانست از محبوبیت عمومی برخوردار شود و پایه‌های شهرت علیزاده را نیز محکم‌تر کرد. این آلبوم حتی موجب شد که علیزاده در سطح بین‌المللی هم بتواند خود را بیشتر بشناساند. نی‌نوا دومین اثری بود که علیزاده برای ارکستر ساخت و پیش از نی‌نوا، یک سرود در همین سبک برای روز کارگر ساخته بود. هستهٔ اصلی نی‌نوا مربوط به سال ۱۳۵۶ می‌شود. او به دلیل علاقه به دستگاه نوا، از این دستگاه برای نوشتن این قطعه استفاده کرده و بعد روی آن کار کرده و آن را با ارکستر زهی ادغام کرده‌است.

 

یک تیر و دو نشان نی نوا

با اینکه برداشت‌های مختلفی از نی‌نوا می‌شود و برخی آن را قطعهٔ مذهبی هم در نظر می‌گیرند، اما علیزاده تنها آن را نوعی خاطره‌نویسی موسیقایی از سال‌های آغازین دههٔ ۱۳۶۰ در نظر می‌گیرد و ساخت قطعهٔ مذهبی را رد می‌کند، هرچند که آئین مذهبی را در کنار سایر ایده‌هایی که داشته، در ساختن آلبوم خود الهام‌بخش می‌داند.

 

نی تکنواز نینوا

در این آلبوم، نی، نقش یک راوی را دارد و مصرع نخست از نی‌نامه مولوی، یکی از مواردی بوده که علیزاده از آن ایده گرفته‌است. تکنوازی نی در این آلبوم توسط جمشید عندلیبی انجام شده‌است.

 

اثری درست در زمانی درست و در مکانی درست

نی‌نوا در زمانی پخش شد که پیش از آن، هنرمندان مختلف عمدتاً از آواز به عنوان عنصر اصلی در موسیقی خود استفاده می‌کردند و از این رو که یک آلبوم ایرانی تنها با تکیه بر سازهای گوناگون بتواند به محبوبیت فراگیر در جامعه برسد، در نوع خود بااهمیت جلوه می‌کرد. استفاده از ریتم، سازآرایی گوناگون و فرم چندصدایی که مورد آخر در آن زمان در بین آثار ایرانی تازگی داشت، از عواملی هستند که منتقدان در موفقیت اثر از آن نام می‌برند.

 

از شیراز تا  جهان

این آلبوم، به همراه آلبوم دیگری از علیزاده به نام آوای مهر که در سال ۱۳۷۰ منشتر شده بود، مجدداً در قالب لوح فشرده هم منتشر شد. نی‌نوا توسط ارکسترهایی ایرانی و غیرایرانی همچون ارکستر رودکی، ارکستر سمفونیک اوکراین و یک ارکستر فرانسوی به صورت زنده اجرا شده‌است. نخستین طرح‌های نی‌نوا در سال ۱۳۵۵ بر اساس دستگاه نوا در جشن هنر شیراز با هم‌نوازی سازهای ایرانی اجرا شد. با این فرق که شکل اصلی کار به‌طور کامل بر پایهٔ ردیف‌سازی و آوازی بنا شده بود. در سال ۱۳۶۱، همان طرح با تغییراتی اساسی از نظر محتوا و فرم، برای ارکستر زهی و نی تک‌نواز نوشته و در نهایت در تابستان ۱۳۶۲ با نام نی‌نوا (نوای نی) پخش شد.

گاه شماری یک اثر

اولین اثری که ارتباط مستقیم با این موضوع داشت، قطعه‌ای با نام «حصار» بود که در سال ۱۳۵۶ ساخته و از رادیو هم پخش شد که برای زندانیان سیاسی آن زمان ساخته شده بود. موضوع این قطعه، پیرامون یک نوحه‌خوان بود و این نوحه‌خوان گاهی خواننده‌ای است که آواز می‌خواند و گاهی ساز دارد. پایان این قطعه به یکباره تمام نمی‌شد و صدای هیات عزاداران با حالت محو شدن به پایان می‌رسید و شنونده را در جای یک بیننده قرار می‌داد.

بنا به گفته علیزاده، نوشتن نی‌نوا حدود دو سال و ایدهٔ ساختنش حدود چهار تا پنج ماه زمان برده است. نتیجه و فکرهای اولیهٔ نی‌نوا برای او در سن ۲۳، ۲۴ سالگی شکل گرفته و او این ایده را در تک‌نوازی‌ها و اجراهایش به شکل‌های گوناگون اجرا می‌کرد.

 

اثری که مذهبی نیست اما ریشه در مذهب دارد

علیزاده در مستند به تماشای آب‌ها ، عنوان کرد که هرگز هدفش این نبود که یک قطعهٔ مذهبی بسازد، اما او در عین حال بر این باور است که همهٔ هنرمندان در همه جای دنیا، می‌توانند از آئین و مذهب، ایدهٔ هنری بگیرند و این در تاریخ هنر کل دنیا و بشریت وجود دارد. به گفتهٔ او، در آن موقع سایه بر روی ساخت مثنوی خودش کار می‌کرد و علیزاده خواست به گونه‌ای با او همراه شود: «به خودم گفتم اگر بخواهم با او همراه بشم؟ گفتم بشنو از نی‌چون حکایت می‌کند. بعد گفتم نی باید یک نقشی داشته باشد، اما چه نقشی؟ نی بیاد سولو بزند؟ بعد فکر کردم یک کاری کنم که نکرده باشم یا نشده باشد و یک فرم نی و ارکستر باشد که بالاخره نی‌نوا شد و من هم همیشه عاشق دستگاه نوا بودم و هستم و این ایدهٔ نی‌نوا از مفهوم موسیقایی می‌آید و بعد می‌فهمیم که نی‌نوا یعنی کربلا». علیزاده پس از ضبط نی‌نوا آن را نزد ابتهاج برد، هرچند او گفت که «این کار حیف است که زیر کلام من بیاید».

به گفته علیزاده، زمانی که این قطعه را می‌ساخته، به دلیل جنگی که در آن دوره بین ایران و عراق وجود داشت و مبهم بودن نتیجهٔ جنگ، همراه با نوشتن نت‌ها اشک می‌ریخته: «من همیشه نتایج این جنگ را می‌دیدم و همه چیز را در هاله‌ای می‌دیدم که مثلاً نتیجه جنگ چیست؟» او همچنین می‌گوید در آن زمان به او پیشنهاد شد کارهایی برای جنگ بسازد اما آن پیشنهادها را رد کرده‌است. او بر این باور است که در آن دوره، خیلی‌ها مسائل هیجان‌برانگیز جنگ را دیدند؛ اما او جنایت دشمن را می‌دید و نی‌نوا را مربوط به حس و حال آن زمان می‌داند.

علیزاده در عین حال که از همهٔ این ایده‌ها استفاده کرده، بر این باور است که نی‌نوا برای او مانند یک یادداشت روزانه بود. از دید او، در سال ۱۳۶۲ در ایران همه چیز شکل خاصی داشت و به خصوص جنگ هم در جریان بود و یک حس غیرقابل تعریفی می‌داند که موجب شد نوشتن این کار خیلی روان و راحت پیش برود.

ساختمان اصلی نی‌نوا، از همان ساختمان کلی دستگاه نوا پیروی می‌کند که در کل آن انگاره‌های گوشه‌های اصلی نوا، در حرکت ملودی و ترکیب موازی آن‌ها و هارمونی از درجات شکل‌دهندهٔ مقام یا مُدهای گوناگون دستگاه نوا گسترش یافته‌است. به غیر از مُدهای اصلی مانند «درآمد»، «نهفت»، «جامه‌دران»، انگاره‌های مُدهای فرعی هم در شکل‌گیری و ترکیب ملودی‌ها نقش مهمی را داشتند. انگاره‌های ریتمیک دستگاه نوا نیز اساس گسترش ریتم در نی‌نوا است که دربردارندهٔ انگاره‌های ریتمیک «درآمد»، «نهفت»، «نغمه»، «جامه‌دران» و .. است.

 

وقتی خلاقیت همه چیز است

علیزاده در یک گفتگو در سال ۱۳۷۱ بیان کرد که در نی‌نوا اگرچه از سازهای غربی و بین‌المللی استفاده شده‌است، اما محتوای آن عمیقاً ملی و ایرانی است. او بر این باور است که محتوی و جوهر حس اثر مهم است و اینکه یک اثر چقدر با جامعه ارتباط برقرار می‌کند و در این میان، نوعِ ساز را در حکمِ وسیله می‌داند.

 

وقتی یک ملت شناسنامه هنرمند خود می شود

علیزاده خودش معتقد است که خوشبختانه یا متأسفانه نی‌نوا به شناسنامهٔ او تبدیل شده‌است. او آلبوم خود را نوعی هم‌زبان‌شدن و همنوع‌شدن با مردم هم می‌داند و دربارهٔ برداشت همگانی از نی‌نوا در گفتگویی با دویچه وله گفت:

«بر اساس شناختی که بدست آورده بودم، می‌دانستم کجاها و به چه شکل از ارکستر و در کجا ار ساز نی استفاده کنم، به‌طوری‌که شنونده احساس نکند که ارکستر در کنار ملودی‌های ایرانی یک شکل اضافه دارد، ملودی‌ها یا حالت‌ها به گونه‌ای است که برای شنوندهٔ ایرانی آشنا و نوازشگر است. ضمن اینکه همیشه آثاری که بوجود می‌آید، بستگی دارد در چه دوره‌ای و چه سنخیتی با شرایط خودش داشته باشد. به نظرم نی‌نوا بازگوکننده شرایط خودش است».

هومان اسعدی، استاد دانشگاه و موسیقی‌دان بر این باور است که در آلبوم نی‌نوا، علیزاده از فرم یک‌صدایی خارج شده و به فرم چندصدایی در آهنگ‌سازی روی آورده که این موضوع نیز در آثار ایرانی آن زمان تازگی داشت و در مورد استفاده از ریتم‌های لنگ نیز علیزاده در استفاده از این ریتم‌ها بیشترین تأثیر را پذیرفته‌است.

پیروز ارجمند موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز بر این باور است که در دوران جنگ، فرصتی برای ساخت موسیقی مذهبی به جز موسیقی مذهبی جنگ وجود نداشت. از نظر او، این اثر از آن دسته کارهایی است که گذر زمان نتوانست بر رویش تأثیر بگذارد. او همچنین یکی از رموز ماندگاری این اثر را وفاداری به موسیقی سنتی ایرانی می‌داند.

کامبیز روشن‌روان، موسیقی‌دان و استاد دانشگاه بر این باور است که این اثر به عنوان یک اثر نمادین در موسیقی مذهبی ایران تبدیل شده و غیر از این اثر، کار دیگری که تا این اندازه جذابیت داشته باشد را نمی‌شناسد و این اثر علیزاده را شاخص‌ترین اثری می‌داند که موسیقی مذهبی تا به حال داشته‌است. این درحالی است که علیزاده در مستند به تماشای آب‌ها عنوان کرد که هدفش هرگز ساخت موسیقی مذهبی نبوده، اما در عین حال تأثیرپذیری از آئین مذهبی را رد نکرد.

محمود خوشنام، کارشناس و منتقد موسیقی بخش فارسی بی‌بی‌سی، بر این باور است که موسیقی‌دانان در ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ ایران، برای اینکه موسیقی را از حالت رخوت و رکودی که به جنبه‌های روضه‌خوانی و تعزیه بسیار شبیه شده بود، نجات بدهند، به سوی دو عامل اصلی در موسیقی روی آوردند که یکی ریتم و یکی دیگر سازآرایی‌های جذاب و گوناگون بود. او می‌گوید علیزاده به ویژه مسالهٔ ریتم را در کار نخست خودش، نی‌نوا، نشان داد که در آن سازآرایی‌های جذاب به کار رفته بود، به ویژه سازهای غربی که آن روزها مورد تقبیح کارگزاران فرهنگی بود.

منتقد آل‌میوزیک دربارهٔ نی‌نوا بر این باور بود که هرچند موسیقی خاورمیانه خیلی متکی بر روی هارمونی و درهم‌آمیزی آهنگ‌ها با تأکید بر ملودی نیست، اما از سوی دیگر پیچیدگی زیادی داشته و بیشتر به توسعهٔ بداهه شکل‌های ملودی متکی است. از دید او، حسین علیزاده در نی‌نوا تلاش کرد که خارج از یک هارمونی مشخص و برپایهٔ شکل‌های موسیقی سنتی ایرانی کار کند که این تلاش علیزاده را یک تجربهٔ موفق در نظر گرفت، او همچنین صدای سازهای زهی در این کار را مانند برخی هنرمندان غربی همچون کورساکف، رالف وان ویلیامز و شوستاکوویچ می‌دانست.

شنیده شده که وقتی محمدرضا شجریان خواننده موسیقی ایرانی این قطعه را شنید گفت: «علیزاده وقتی این کار را می‌نوشت به چه چیزی فکر می‌کرد که این همه غم و اندوه را به قطعه‌اش سرازیر کرد»؟

 

نی نوا یا نینوا مساله این نیست

به گفته علیزاده، نی‌نوا واژه‌ای است که یک معنای چندبعدی می‌توان به آن داد. هم «نینوا» است، هم «نوای نی» و همچنین قطعه‌ای که این نی می‌نوازد؛ در دستگاه نوا است و از نگاه او علت اینکه هرکس با هر عقیده‌ای با این قطعه ارتباط برقرار کرد نیز همین می‌تواند باشد.

برخی کارشناسان بر این باور هستند که انتخاب عنوان نی‌نوا که می‌شد آن را دو گونه تفسیر کرد، هوشمندی آهنگساز را در آن شرایط سخت نشان می‌دهد. زیرا می‌شد نی‌نوا را نوعی موسیقی کهن اسطوره‌ای، حتی مذهبی، تلقی کرد، اما در عین حال ساخت این آلبوم را بر پایه شیوه‌های آهنگ‌نویسی بین‌المللی در نظر می‌گرفتند که یک ارکستر کامل با سازهای ملی و بین‌المللی آن را به اجرا درآورده بود.

آغاز بی پایانی

در خرداد ۹۸ پارتیتور این اثر جاودانه حسین علیزاده توسط نشر تار و پود منتشر و در مراسم ویژه ای در فرهنگسرای نیاوران رونمایی شد. چند ماه بعد هم در مراسمی که به همت شهرداری تهران و به مناسبت شصت و هشتمین سالروز تولد حسین علیزاده در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد، حسین علیزاده نسخه دستنویس نی نوا را به موزه موسیقی اهدا کرد تا این اثر که در طول سال های متمادی در آرشیو شنیداری مردم ایران جایگاه ویژه ای بدست آورده است به واسطه قرار گرفتن نسخه دستنویس خود در موزه موسیقی عملا سفر خود را از آغاز تا بی پایانی به انجام رساند.

شهریور ۱۴, ۱۳۹۸ “سفری به گذشته” با ارکستر ملی ایران / تالار وحدت میزبان کنسرت “شب خاطره‌ها برای بچه‌های ایران‌زمین” شد

“سفری به گذشته” با ارکستر ملی ایران / تالار وحدت میزبان کنسرت “شب خاطره‌ها برای بچه‌های ایران‌زمین” شد

نبض موزیک : تازه‌ترین کنسرت ارکستر ملی ایران با عنوان “شب خاطره‌ها برای بچه‌های ایران‌زمین” به رهبری مهمان سهراب کاشف شب‌های ششم و هفتم شهریور در تالار وحدت برگزار شد.

در این کنسرت‌ها آثاری از محمدرضا علیقلی و بهرام دهقانیار دو آهنگساز مطرح موسیقی کشورمان در قالبی متفاوت برای مخاطبان اجرا شد.

در ابتدای این کنسرت سهراب کاشف که برای دومین بار به همراه ارکستر ملی به روی صحنه می‌رفت، با تشویق هواداران به روی صحنه آمد و ضمن خوشامدگویی به هواداران، گفت: قرار است یک شب فوق‌العاده را در کنار هم تجربه کنیم. من در سال‌های گذشته و در زمان تحصیلم و همچنین بعد از آن در وین پروژه‌ای را رهبری کردم که مختص کودک و نوجوان بود و این موضوع در کشورهای پیشرفته مرسوم است که ارکسترها و تیم‌های حرفه‌ای انرژی و زمان خود را برای کودکان که نسل آینده‌ساز کشور هستند صرف می‌کنند.

وی افزود: زمانی که این پروژه را رهبری می‌کردم، با خودم فکر می‌کردم که ‌ای‌کاش روزی در ایران این امکان فراهم شود که کنسرتی را با این عنوان برای کودکان و نوجوانان داشته باشیم. خیلی خوشحالم که این امکان به وجود آمد که در کنار دو آهنگساز فوق‌العاده کشورمان و با همراهی ارکستر ملی بتوانیم روی صحنه برویم.

پس از صحبت‌های کاشف، ارکستر ملی در بخش اول قطعات محمدرضا علیقلی را در سه سوییت ارکستری با عنوان “سفری به گذشته” اجرا کرد. این قطعات بر اساس تم‌ها و موتیف‌هایی الهام گرفته از موسیقی فیلم‌های کودک از دهه ۶۰ تا ۸۰ از جمله برنامه‌های تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی “پاتال و آرزوهای کوچک”، “گلنار”، “دزد عروسک‌ها”، “کلاه قرمزی” و “شهر موش‌ها” بود که پس از سال‌ها توسط این آهنگساز بازنویسی شد.

بخش دوم این کنسرت به آثار بهرام دهقانیار دیگر آهنگساز مطرح کشور اختصاص داشت و قطعات “فانتزی برای دخترم”، “خونه مادربزرگه”، “والس غنچه‌ها”، “زیر گنبد کبود” و “قصه‌های تابه‌تا” به آهنگسازی بهرام دهقانیار اجرا شد.

در بخش‌هایی از کنسرت نیز ارکستر ملی ایران حضار داخل سالن را با انواع سازهای زهی، بادی چوبی، سازهای ایرانی و همچنین سازهای کوبه‌ای آشنا کرد و هر کدام از نوازندگان این سازها لحظاتی به تک‌نوازی پرداختند.

اجرای مجدد قطعه “زیر گنبد کبود” پایان‌بخش این کنسرت بود.

مازیار ظهیرالدینی (کنسرت مایستر)، آرمین قضاتی، رائین نورانی، علیرضا خلج اسماعیلی، بهراد سوخکیان، آذین نصرتی، رمیصا نفیسی، هلیا محمدولی، سبا علیمحمدی و بردیا طراحی (ویولن یک)، آرش جامع، مونا لواسانی، بهنام آقاجانیان، نگین سمایی، محمدرضا نامجو، بهروز گلکار، فاطمه اسدی و نوشین معتمدی (ویولن دو)، هومن اتابکی جم، همایون هاشم زاده، پیمان ابوالحسنی، اشکان نظر، آریان زمانی و جاوید پناهی (آلتو)، محمدحسین غریبی، ارسلان علیزاده، علی آقاجانی، پروشات زند آیین، سینا آذرآباد، مسعود فیروزی نژاد، غزاله شیرازی و منا ایقانی (ویولنسل)، سروش کاکاوند، انوشا مصطفایی، محمدهادی اسماعیلی و محمد علیزاده (کنترباس)، شایان حاصلی و روشنک نوشی (فلوت)، غزاله میرزازاده (فلوت پیکولو)، حسام صدیقی نژاد و کیمیا شعربافیان (ابوا)، سایوری شفیعی و محمد ملک لی (کلارینت)، امیرحسین محمدیان و امیر ملکی زاده (فاگوت)، آرش رضویان و نرگس تقی پور (هورن)، کامیاب بهرودی (پیانو)، محمود منتظم صدیق (تیمپانی)، عرفان فرشی زاده، ماهان ببری، زهرا صبری، مژگان محمدحسینی و پوریا شیوا فرد (سازهای کوبه‌ای)، مسیح تحویلداری، صبا طبخی، مهسا لواسانی و مسعود آزین (تار) و علی عابدین (سنتور) اعضای ارکستر ملی را در این کنسرت تشکیل دادند.

شهریور ۱۴, ۱۳۹۸ جشنواره امسال از ۲۴ تا ۳۰ بهمن ماه برگزار می‌شود / فراخوان سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر منتشر شد

جشنواره امسال از ۲۴ تا ۳۰ بهمن ماه برگزار می‌شود / فراخوان سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر منتشر شد

نبض موزیک : فراخوان سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر که قرار است ۲۴ تا ۳۰ بهمن ماه امسال برگزار شود، منتشر شد.

سی‌و‌پنجمین جشنواره موسیقی فجر هم‌زمان و در گرامی‌داشت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران از تاریخ ۲۴ تا ۳۰ بهمن ۱۳۹۸ برگزار خواهد شد. فراخوان حاضر بر اساس آیین‌نامه جشنواره و با هدف شناسایی، ظرفیت‌سازی و حمایت از فعالیت‌های خلاقانه هنرمندان و گروه‌های موسیقی سراسر کشور با اولویت معیارهای هنری هر شاخه از موسیقی تهیه و تنظیم شده است. گروه‌ها و هنرمندان موسیقی برای شرکت در جشنواره تا ۱۷ آذرماه سال جاری فرصت دارند تا در سایت جشنواره به نشانی fajrmusicfestival.com ثبت نام کنند. ستاد برگزاری جشنواره با انتشار این فراخوان از کلیه گروه‌ها و هنرمندان فعال موسیقی در عرصه اجرای صحنه‌ای دعوت می‌کند تا در صورت تمایل با مطالعه دقیق فراخوان و ارسال آثار و مدارک خود در برگزاری و هرچه پربارتر شدن این رویداد هنری مشارکت کنند. بدیهی است پس از بررسی آثار رسیده به دبیرخانه جشنواره توسط هیات انتخاب گروه‌ها، اجراهای منتخب این امکان را خواهند داشت تا در سی ‌و پنجمین جشنواره موسیقی فجر به روی صحنه روند.

  • * مدارک لازم:

– ارائه نمونه تصویری از اجرا
– تکمیل فرم درخواست شرکت در جشنواره
– متن تایپ شده شعر، ترانه و کلام

  • شرایط:

– مهلت ارسال مدارک: تا تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۹۸
– نحوه ارسال مدارک:

  1. از طریق بارگزاری در سایت سی و پنجمین دوره جشنواره موسیقی فجر به نشانی fajrmusicfestival.com
  2. ارسال توسط پست سفارشی یا تحویل حضوری به دبیرخانه جشنواره. (در صورت ارسال با پست و یا تحویل حضوری نمونه‌های تصویری بایستی برروی لوح فشرده (در ۲ نسخه) یا فلش ارائه شوند)
  3. نمونه تصویری باید حداقل ۱۰ دقیقه با یکی از فرمت‌های WMV,MP4,VOB و بدون هرگونه ویرایش صوتی یا تصویری به گونه‌ای ارسال شود که تمامی اعضای گروه در تصویر به طور کامل مشخص باشند.
  4. از آنجایی که فراخوان به منظور انتخاب برای اجرای زنده در جشنواره تهیه شده است،نمونه‌های ارسالی باید نشانگر قابلیت‌های اجرای صحنه‌ای هنرمند یا گروه باشد.
  5. بازبینی آثار صرفا بر اساس نمونه‌های تصویری ارسالی انجام می‌پذیرد، لذا تقاضا می‌شود متقاضیان در کنترل نمونه‌های ارسالی و بویژه کیفیت صوتی آنها کمال دقت و حساسیت را مبذول دارند.
  6. اجراهای واجد شرایط زیر در اولویت انتخاب قرار خواهند داشت:
  • الف) اجراهایی که در جشنواره برای اولین بار به روی صحنه خواهند رفت.
  •  ب) گروه های متقاضی شرکت در سی وپنجمین جشنواره موسیقی فجرکه از سه ماه قبل از جشنواره اجرای صحنهای نداشته باشند و یا در صورت اجرا، کارگان (رپرتوار) جدید و مجزا برای اجرای جشنواره آماده کنند، در اولویت انتخاب قرار میگیرند.
  • ج) گروه‌هایی که فاقد عضو مشترک در اعضای اصلی (سرپرست، خواننده، تکنواز) با دیگر گروه‌های شرکت کننده باشند.
  • د) ارائه پارتیتور قطعات (در صورت وجود) در تسهیل و دقت ارزشیابی اجراها موثر خواهد بود.
  •  هـ) در صورتی که شعر یا کلام آثار به زبانی غیر از فارسی است، ارسال ترجمه دقیق شعر، ترانه و کلام نیز الزامی است.
  1. در صورت توافق و صلاح‌دید هیأت انتخاب، گروه‌های شرکت‌کننده به شهرستان‌هایی که همزمان میزبان جشنواره خواهند بود، برای اجراهایی دیگر حضور مییابند.
  2. ترکیب اعضای گروه هنگام اجرا در جشنواره باید مطابق با فرم ثبت نام و نمونه تصویری ارسالی باشد.در صورت بروز اتفاق پیش‌بینی نشده و موجه که منجر به تغییرات جزیی در ترکیب گروه شود، سرپرست موظف است مراتب را در اسرع وقت کتبا به دبیرخانه جشنواره اطلاع دهد تا نتیجه پس از بررسی به گروه اعلام شود.
  3. هر اجراشامل یک بخش،بدون تنفس با مدت زمان حدود حداکثر ۶۰ دقیقه خواهد بود.
  4. تعیین مکان، تاریخ وساعت اجرا با توجه به وضعیت و شرایط فنی در اختیار ستاد جشنواره است.
  5. رعایت حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان آثار ارائه شده در جشنواره (موسیقی، شعر، ترانه وکلام) به عهده متقاضی است.
  • * تماس با ما:

نشانی دبیرخانه جشنواره: تهران، خیابان حافظ، پایین‌تر از خیابان انقلاب، خیابان شهریار، جنب تالار وحدت، طبقه پنجم ساختمان بنیاد رودکی.
کد پستی: ۱۱۳۳۹۱۴۹۳۴
تلفن: ۶۶۷۲۱۱۷۰-۰۲۱
نشانی تارنمای اینترنتی: www.fajrmusicfestival.com
ایمیل: info@fajrmusicfestival.com

شهریور ۱۲, ۱۳۹۸ آغاز محرم و ایام سوگواری حسینی تسلیت باد

آغاز محرم و ایام سوگواری حسینی تسلیت باد

تا قیامت ز قیام تو قیامت برپاست 
از قیام تو پیام تو عیان است هنوز 
همه ماه است محرم ، همه جا کرب و بلاست 
در جهان موج جهاد تو روان است هنوز . . . 
آغاز محرم و ایام سوگواری حسینی تسلیت باد